Steun ons en help Nederland vooruit

maandag 18 mei 2020

RES’sen onder de loep: werk samen en profiteer lokaal!

Met waardering voor ieders inzet heeft D66 Overijssel de regionale energiestrategieën (RES’sen) van Twente en West-Overijssel bekeken. D66 is positief over de koers, de doelstellingen, en de wil om hiermee voortgang te boeken. In RES-verband samenwerken vergt inzet over de eigen bestuurlijke domeinen heen. D66 is positief over het resultaat ondanks dat diverse gemeenten nog nadere stappen moeten zetten en er nog veel af zal hangen van de inzet van volksvertegenwoordigers, netwerkbeheerders, maar bovenal inwoners van Overijssel.

Realistische plannen

Alle gemeenten, waterschappen en onze provincie hebben in hun coalitieakkoorden duurzaamheidsambities tot 2030 (soms ook tot 2050)opgenomen. Het vraagt bijzondere aandacht om lokale, gemeentelijke en provinciale ambities bijeen te brengen in concrete uitvoeringsplannen. Ambtelijke capaciteit in kleinere gemeenten mag geen belemmering vormen. Eventueel moeten provincie en Rijk hen met menskracht, kennis en informatie ondersteunen.

Wij vinden het terecht dat geen van beide RES’sen kernenergie en thorium als optie voor de periode tot 2030 benoemt. Discussies hierover leiden dus gelukkig niet meer tot uitstellen van maatregelen die tot 2030 nodig zijn om doelen te halen.

Hetzelfde betreft de toepassing van waterstof voor warmte. Duurzaam waterstof als energiedrager is weliswaar kansrijk, maar in deze fase van technologische ontwikkeling nog geen wondermiddel.

In die zin zijn beide Overijsselse concept RES’sen realistisch. Ze maken duidelijk dat er veel van de omgeving en inwoners gevraagd zal worden maar dat er ook genoeg redenen zijn om samen de geformuleerde ambities tot daadwerkelijke uitvoering te brengen. De bestuurlijke basis ligt er: dat verdient een dikke pluim.

Om onze aarde schoon door te geven aan volgende generaties is het noodzakelijk om uiteindelijk geheel fossielvrij te leven. In de toekomst zal elke gemeente nog fors bij moeten plussen als het gaat om duurzame energieopwekking. We vernemen vanuit diverse gemeentelijke fracties in Twente dat er nog meer potentie is dan nu in de RES opgenomen, soms zijn eerdere ambities zelfs weer naar beneden bijgesteld. Elkaar helpen in dit proces (ook door fysieke ruimte naar elkaar beschikbaar te stellen) zal veel vragen van de betrokken partijen.

 

Participatie en Communicatie

Uitvoering van de RES’sen ligt bij de gemeenten. Inwoners en organisaties zullen het daar merken. D66 acht het dan ook logisch om vooral ruimte te laten bij gemeenten om met hun inwoners aan de slag te blijven en ambities tot resultaat te brengen. In beide RES’sen wordt veel aandacht gegeven aan het vervolgproces naar alle betrokkenen in gemeenten. Men wil het samen doen.

Iedereen moet aan kunnen haken aan het RES proces.

Wij zien graag een combinatie van online en offline mogelijkheden voor participatie. Daardoor kan inspraak ook in tijden van corona doorgaan, maar hebben ook digitaal minder vaardigen de optie om hun stem te laten horen.

D66 vraagt ook bijzondere aandacht voor de positie en rol van volksvertegenwoordigers, die goed inzicht moeten hebben in de te maken beleidskeuzes. Uiteindelijk besluiten zij, dus moeten ook zij maximaal steun krijgen met raad en daad, training en kennis. We stellen ons voor dat de provincie bij kan dragen en passende instrumentaria (webinars, online presentaties, etc.) kan aanreiken aan waterschappen, gemeenten en belanghebbenden.

Participatie gaat naar mening van D66 ook over een mate van vrijheid: Vrijheid om ook nee te kunnen zeggen of tenminste een keuze te hebben uit diverse mogelijkheden. Als die vrijheid er niet is: wees dan eerlijk en duidelijk in een zo vroeg mogelijk stadium. Spreek in dat geval dan ook niet over participatie door maar communicatie met inwoners.

 

Lokaal profijt

Wat in beide RES’sen opvalt is de ambitie om 50% van de opbrengsten lokaal te houden. We begrijpen de gekozen opstelling maar leggen de lat zelf hoger: Streef ernaar om (met een minimum van 50%) 100% van de opbrengsten terug te laten vloeien naar de plaatselijke gemeenschap. En streef ook naar 100% lokale zeggenschap! We zien dat lokale energiecoöperaties hun winst zoveel mogelijk in de eigen omgeving houden. Dit komt ook de acceptatie ten goede: het is immers “ons” zonneveld, “onze” dorpsmolen.

Bijzondere aandacht vragen we voor groepen die financieel minder draagkrachtig zijn. D66 wil dat zij als eerste ondersteund worden bij de energietransitie. Zo ervaren zij ook het snelst de voordelen ervan. Gemeenten moeten ervoor zorgen dat iedereen – ongeacht de dikte van de portemonnee – de kans heeft om mee te doen. Bij het aanwenden van provinciale middelen kan de provincie die keuzes mede beïnvloeden.

 

Solidariteit

Ook solidariteit tussen gemeenten is cruciaal om tot de beste oplossingen te komen, omdat niet iedere gemeente even veel buitengebied met ruimte voor energieopwekking heeft. In beide RES’sen wordt door gemeenten benadrukt dat men intensief gaat samenwerken en de doelen samen wil realiseren.

Spannend gaat het straks in de details worden. D66 gaat ervan uit dat partijen na de definitieve vaststelling van de RES’sen de eigen belangen blijven uitdragen, maar ook bereidheid tonen elkaar te ondersteunen om de opgaven collectief te realiseren. Wat D66 betreft is grenzeloos denken en handelen hierin blijvend nodig.

 

Landschap

In lijn met ons verkiezingsprogramma willen we ruimte geven aan gemeenten die tegen de Duitse grens windmolens willen realiseren. Dat uitsluiten terwijl er bij de buren molens staan en gemeenten hun ambities waar willen maken dwingt tot (behoudende) verruiming. Natuurlijk mogen windturbines als beeldbepalende landschapselementen en als “nieuwe markers” in het landschap komen te staan. Bij voorkeur geclusterd en langs algemene hoofdinfrastructuur. Ook steunt D66 erfmolens bij bedrijven en dorpsmolens die voortkomen uit lokaal initiatief. In de RES’sen zien we nog maar zeer beperkte inzet van de dorpsmolens. We hopen dat meer dorpen / wijken deze mogelijkheid omarmen.

D66 is als hoofdregel tegen het plaatsen van windmolens en zonnevelden in beschermde gebieden als nationale parken, Natura 2000 en NNN-gebieden en pleit voor zeer lokaal maatwerk om en natuurdoelen en energiedoelen waar mogelijk samen te brengen in buffers om natuurgebieden.

D66 ziet gelijktijdig graag hoogwaardige en ruime groenblauwe verbindingen tussen alle NNN-gebieden binnen geheel Overijssel en naar buurprovincies. Gelet het veranderende klimaat is het dringend noodzakelijk om daar ook waterbuffering bij te betrekken. Ook meer grote beschermde gebieden voor weidevogels dienen meteen te worden aangewezen. Tevens zijn in veenweidegebieden mogelijkheden om en het waterpeil te verhogen en (zeer lokaal) zonne-energie op te wekken. Alleen door maatwerk en slim dubbel gebruik zijn zon- en windopstellingen – mits goed ingebed – ook in die bufferzones mogelijk. De opbrengsten (wederom liefst voor 100%) kunnen in dat geval ook naar lokale inwoners, organisaties en natuurversterking gaan.